Ιστολόγιο
Πώς να πεις στην οικογένειά σου ότι κόβεις το ποτό (και να ζητήσεις τη στήριξη που χρειάζεσαι)
Πώς να πεις στην οικογένειά σου ότι κόβεις το ποτό: σε ποιον να το πεις, τι να πεις, πώς να ζητήσεις συγκεκριμένη στήριξη και τι κάνεις όταν δεν σε στηρίζουν.
Δημοσιεύτηκε:
Για να πεις στην οικογένειά σου ότι κόβεις το ποτό, ξεκίνα από έναν ή δύο ανθρώπους που εμπιστεύεσαι, διάλεξε μια ήρεμη στιγμή που δεν πίνει κανείς και πες το σύντομα: «Αποφάσισα να κόψω το ποτό και θα ήθελα τη βοήθειά σου». Μετά πες τους ακριβώς πώς μπορούν να σε βοηθήσουν, για παράδειγμα να μη σου προσφέρουν ποτό.
Πίνεις πολύ ή κάθε μέρα; Μίλησε με γιατρό πριν σταματήσεις. Ας είναι από τους πρώτους που θα το μάθουν. Το βρετανικό NHS προειδοποιεί ότι η απότομη διακοπή μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη αν ο οργανισμός σου εξαρτάται από το αλκοόλ. Εφίδρωση, άγχος, ναυτία ή κακός ύπνος όταν σταματάς είναι σημάδια ότι χρειάζεσαι ιατρική συμβουλή. Εμφανές τρέμουλο, σύγχυση, ψευδαισθήσεις ή επιληπτική κρίση χρειάζονται επείγουσα ιατρική φροντίδα. Διάβασε περισσότερα για το πότε να δεις γιατρό πριν σταματήσεις.
Γιατί βοηθά να πεις στους γύρω σου ότι κόβεις το ποτό
Το NHS προτείνει να πεις στους γύρω σου ότι σταματάς το ποτό, ώστε να σε βοηθούν να μένεις στον στόχο σου. Και ο οδηγός Rethinking Drinking του NIAAA, του αμερικανικού ινστιτούτου για την έρευνα στο αλκοόλ, βάζει ανάμεσα στα βήματα για να ξαναχτίσεις μια ζωή χωρίς αλκοόλ το να μιλήσεις στην οικογένεια και στους φίλους σου και να ζητήσεις βοήθεια.
Μια αμερικανική μελέτη θεραπείας παρακολούθησε 210 ενήλικες με εξάρτηση από το αλκοόλ. Η προσθήκη έστω και ενός ανθρώπου που δεν έπινε στον κοινωνικό τους κύκλο συνδεόταν με 27% μεγαλύτερη πιθανότητα να μην πίνουν τον επόμενο χρόνο.
Σε ποιον να το πεις πρώτα (και ποιος μπορεί να περιμένει)
| Να το μάθουν πρώτοι | Μπορούν να περιμένουν |
|---|---|
| Όσοι μένουν μαζί σου | Οι φίλοι με τους οποίους κυρίως πίνεις |
| Ο σύντροφός σου | Οι συνάδελφοι και ο προϊστάμενός σου |
| Ένας φίλος που θα χαρεί για σένα | Οι συγγενείς που συνήθως κάνουν κριτική |
| Ο γιατρός σου, αν πίνεις πολύ | Όσοι κουτσομπολεύουν |
Αν εσύ και ο σύντροφός σου συνήθως πίνετε μαζί, μιλήστε νωρίς. Τα βράδια θα αλλάξουν και για τους δύο.
Αν το σπίτι δεν είναι ασφαλές. Αν κάποιος μπορεί να αντιδράσει με απειλές, έλεγχο ή βία, δεν χρειάζεται να του το πεις. Αν υπάρχει κακοποίηση, το NHS συμβουλεύει να το πεις σε κάποιον, για παράδειγμα στον γιατρό σου ή σε μια γραμμή βοήθειας για την ενδοοικογενειακή βία. Αν κινδυνεύεις, κάλεσε τον τοπικό αριθμό έκτακτης ανάγκης.
Πότε και πού να μιλήσεις
- Διάλεξε μια ήρεμη στιγμή που κανείς δεν έχει πιει. Όχι σε ένα πάρτι, σε ένα γιορτινό τραπέζι ή το πρωί μετά από ένα βαρύ βράδυ.
- Βρες ένα μέρος όπου θα είστε μόνοι. Μια βόλτα ή μια διαδρομή με το αυτοκίνητο μπορεί να είναι πιο εύκολη από το να κάθεστε ο ένας απέναντι στον άλλον.
- Δεν χρειάζεται να γίνει από κοντά. Ένα τηλεφώνημα, ένα μήνυμα ή ένα γράμμα κάνουν τη δουλειά για συγγενείς που μένουν μακριά.
Αν καταγράφεις τις μέρες σου στο Guardian Angel, το σήμα των 7 ή των 30 ημερών μπορεί να είναι μια φυσική αφορμή να το πεις σε όσους είναι στη λίστα «Μπορούν να περιμένουν». Η εφαρμογή είναι ιδιωτική: κανείς δεν βλέπει τις μέρες σου αν δεν του τις δείξεις εσύ. Στις Συμβουλές Ανάκαμψης της θα βρεις και το άρθρο Χτίζοντας το Δίκτυο Υποστήριξής Σου.
Πώς να πεις στην οικογένειά σου ότι κόβεις το ποτό: 3 παραδείγματα
Σύντομα: για όσους απλώς χρειάζεται να το ξέρουν
«Αυτόν τον καιρό δεν πίνω. Είναι κάτι που κάνω για μένα.»
Λίγο πιο αναλυτικά: για όσους μπορούν να βοηθήσουν
«Αποφάσισα να κόψω το ποτό. Δεν μου έκανε καλό και θέλω να δω πώς είναι η ζωή χωρίς αυτό. Θα με βοηθούσε πολύ να μη μου προσφέρεις ποτό.»
Με όλη την αλήθεια: για τους πιο κοντινούς σου ανθρώπους
«Θέλω να σου πω κάτι σημαντικό. Το ποτό έχει γίνει πρόβλημα για μένα και το έκοψα. Σου το λέω γιατί σε εμπιστεύομαι και θα ήθελα να είσαι στο πλευρό μου. Μπορώ να σου πω τι θα με βοηθούσε;»
Δεν χρειάζεται να εξηγήσεις κάθε λεπτομέρεια ούτε να υποσχεθείς ότι θα είναι για πάντα. Μια ειλικρινής απάντηση είναι και το «Προχωράω μια μέρα τη φορά». Τα ίδια λόγια ταιριάζουν και σε άλλες συνήθειες, για παράδειγμα όταν σταματάς τον τζόγο.
Πώς να ζητήσεις στήριξη που βοηθά πραγματικά
Το «Πες μου αν χρειαστείς κάτι» είναι ευγενικό, αλλά αόριστο. Το NIAAA συμβουλεύει να ζητάς συγκεκριμένα πράγματα, για παράδειγμα να μην πίνουν οι άλλοι μπροστά σου.
Για να αρχίσεις να χτίζεις ένα δίκτυο στήριξης για τη ζωή σου χωρίς αλκοόλ, διάλεξε δύο ή τρία πράγματα να ζητήσεις:
- «Σε παρακαλώ, μη μου προσφέρεις ποτό, ούτε για πλάκα.»
- «Μπορούμε να μην έχουμε αλκοόλ στο σπίτι για την ώρα;» Αν το ποτό στο σπίτι είναι πρόβλημα, το NIAAA προτείνει να κρατάς εκεί λίγο αλκοόλ ή καθόλου.
- «Μπορείς να μου στέλνεις μήνυμα τις Παρασκευές να δεις πώς είμαι;»
- «Αν δεις ότι δεν είμαι στα καλά μου, ρώτα με πώς νιώθω, όχι αν έχω πιει.»
Όποιος δεχτεί να σε ρωτάει πώς είσαι μια συγκεκριμένη μέρα γίνεται ο άνθρωπος που σε κρατά συνεπή στον στόχο σου. Γράψε το όνομα και τον αριθμό του στο πρότυπο του σχεδίου πρόληψης υποτροπής, για να ξέρεις ποιον να πάρεις τηλέφωνο μια δύσκολη μέρα.
Αντιρρήσεις, πειράγματα και το «έλα, ένα μόνο»
Κάποιοι αντιδρούν με ανησυχία, με αμφιβολίες, με αστεία ή με ενοχές για το δικό τους ποτό. Δώσε τους χρόνο.
| Σου λένε | Μπορείς να απαντήσεις |
|---|---|
| «Δεν έχεις πρόβλημα.» | «Ίσως όχι. Απλώς νιώθω καλύτερα χωρίς αυτό.» |
| «Το έχεις ξαναπεί.» | «Το ξέρω. Δεν πειράζει αν σου πάρει χρόνο να το πιστέψεις.» |
| «Ένα δεν θα σου κάνει κακό.» | «Όχι, ευχαριστώ. Δεν πίνω.» |
| «Δεν έχεις πια πλάκα.» | «Ο ίδιος άνθρωπος είμαι. Πάμε να κάνουμε κάτι άλλο.» |
| «Δηλαδή εγώ πίνω πολύ;» | «Αυτό αφορά εμένα, όχι εσένα.» |
Αν κάποιος επιμένει, επανάλαβε την ίδια φράση. Για περισσότερες έτοιμες φράσεις, δες πώς να πεις όχι σε ένα ποτό.
Όταν οι φίλοι σου δεν στηρίζουν την απόφασή σου να μην πίνεις
Αν η κοινωνική σου ζωή γυρίζει γύρω από το ποτό, όταν το κόψεις μπορεί στην αρχή να νιώσεις μοναξιά. Δεν χρειάζεσαι ένα ολόκληρο καινούργιο δίκτυο στήριξης. Όπως υποδηλώνει η μελέτη που αναφέραμε πιο πάνω, ακόμα και ένας άνθρωπος που δεν πίνει μπορεί να βοηθήσει.
- Πρότεινε σχέδια που δεν γυρίζουν γύρω από ένα μπαρ: ένα πρωινό, μια πεζοπορία, ένα μάθημα.
- Δοκίμασε μια ομάδα αλληλοβοήθειας, όπως οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί ή το SMART Recovery, για να γνωρίσεις ανθρώπους που δεν πίνουν.
- Αν κάποιος υπονομεύει συνέχεια την επιλογή σου, δεν πειράζει να τον βλέπεις λιγότερο για την ώρα.
Αν η μοναξιά ή η πεσμένη διάθεση δεν περνούν, μίλησε με τον γιατρό σου ή με έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας.
Για την οικογένεια: πώς να στηρίξεις την απεξάρτηση χωρίς να γίνεις αστυνόμος
Μια ανασκόπηση σε επιστημονικό περιοδικό του NIAAA περιγράφει το CRAFT, ένα πρόγραμμα για οικογένειες ανθρώπων που έχουν πρόβλημα με το αλκοόλ ή με ουσίες. Αντί για πίεση, τα μέλη της οικογένειας μαθαίνουν να επικοινωνούν θετικά, να επιβραβεύουν τον χρόνο που περνούν μαζί χωρίς αλκοόλ και να σταματούν να διευκολύνουν το ποτό. Στις μελέτες για το CRAFT, τα μέλη της οικογένειας ανέφεραν επίσης λιγότερη κατάθλιψη, θυμό και άγχος, είτε ο δικός τους άνθρωπος ξεκίνησε θεραπεία είτε όχι.
- Αν ο άνθρωπός σου πίνει πολύ ή κάθε μέρα: ενθάρρυνέ τον να δει γιατρό πριν σταματήσει, γιατί το στερητικό σύνδρομο μπορεί να είναι επικίνδυνο.
- Τι να κάνεις: ρώτα τι θα βοηθούσε, πες του ότι βλέπεις την προσπάθειά του και κανονίστε χρόνο μαζί χωρίς αλκοόλ.
- Τι να μην κάνεις: μην ελέγχεις το ποτήρι του, μη μετράς μπουκάλια και μη φέρνεις στη μέση το παρελθόν σε κάθε καβγά.
- Αν γλιστρήσει: κράτα την ψυχραιμία σου. Είναι πληροφορία, όχι το τέλος.
- Φρόντισε και τον εαυτό σου: το Al-Anon είναι ένα πρόγραμμα αλληλοβοήθειας για όσους επηρεάζονται από το ποτό ενός άλλου ανθρώπου. Το SMART Recovery Family and Friends οργανώνει διαδικτυακές και δια ζώσης συναντήσεις για δεξιότητες αντιμετώπισης και επικοινωνίας.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς λέω στην οικογένειά μου ότι κόβω το ποτό;
Ξεκίνα από όσους μένουν μαζί σου ή από όσους εμπιστεύεσαι περισσότερο, σε μια ήρεμη στιγμή που κανείς δεν έχει πιει. Πες το απλά και μετά ζήτα ένα ή δύο συγκεκριμένα πράγματα, όπως να μην υπάρχει αλκοόλ στο σπίτι.
Πώς λέω στους φίλους μου ότι δεν πίνω πια;
Πες το πρώτα στον πιο κοντινό σου φίλο και μετά στους άλλους, όποτε προκύψει. Αρκεί μια απλή φράση: «Δεν πίνω πια». Μετά πρότεινε κάτι που δεν γυρίζει γύρω από το ποτό, για να ξέρουν ότι θέλεις ακόμα να τους βλέπεις.
Τι κάνω αν οι φίλοι μου δεν στηρίζουν την απόφασή μου να μην πίνω;
Δώσε τους χρόνο, γιατί κάποιοι πιέζουν από συνήθεια. Κράτα την απάντησή σου σύντομη και επανάλαβέ την. Αν κάποιος συνεχίζει να σου προσφέρει ποτό ή να κοροϊδεύει την επιλογή σου, πέρνα περισσότερο χρόνο με όσους σε στηρίζουν.
Πώς μπορώ να στηρίξω κάποιον που κόβει το ποτό;
Ρώτα τι θα βοηθούσε και κάν’ το: μην του προσφέρεις ποτό και επαίνεσε την προσπάθειά του αντί να ψάχνεις λάθη. Αν πίνει πολύ ή κάθε μέρα, παρότρυνέ τον να δει γιατρό πριν σταματήσει. Η σύγχυση, οι ψευδαισθήσεις ή μια επιληπτική κρίση χρειάζονται επείγουσα ιατρική φροντίδα. Ομάδες όπως το Al-Anon μπορούν να στηρίξουν κι εσένα.
Αν προτιμάς να μοιράζεσαι την πρόοδό σου με τους δικούς σου όρους, το Guardian Angel κρατά τις καθημερινές σου καταγραφές και τα σήματα για τα ορόσημά σου ιδιωτικά στο κινητό σου, χωρίς λογαριασμό, μέχρι να αποφασίσεις να τα δείξεις σε κάποιον. Η λήψη είναι δωρεάν.
Ζήτα βοήθεια τώρα
- Σε επείγουσα ανάγκη: κάλεσε το 112 (Ελλάδα και Κύπρος) ή το 166 για ασθενοφόρο (Ελλάδα) αν κινδυνεύεις ή δεν νιώθεις καλά σωματικά, ή αν, αφού μειώσεις ή σταματήσεις το αλκοόλ, εμφανιστούν σύγχυση, παραισθήσεις, σπασμοί ή έντονο τρέμουλο. Η στέρηση από το αλκοόλ μπορεί να είναι επικίνδυνη.
- Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας ή νιώθεις ότι δεν αντέχεις άλλο: στην Ελλάδα, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, 1018 (όλο το 24ωρο, αστική χρέωση), ή Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 10306 (δωρεάν, όλο το 24ωρο). Στην Κύπρο: Cyprus Samaritans, 8000 7773 (δωρεάν, καθημερινά 16:00–24:00).
- Για το αλκοόλ: η γραμμή υποστήριξης για τις εξαρτήσεις του ΕΟΠΑΕ, 1145 (Ελλάδα, δωρεάν), για σένα ή για κάποιον δικό σου, ή η Γραμμή Ενημέρωσης και Βοήθειας της ΑΑΕΚ, 1402 (Κύπρος).
- Σε άλλη χώρα; Στο Find a Helpline θα βρεις δωρεάν, εμπιστευτικές γραμμές στήριξης για κάθε χώρα.