Jak powiedzieć rodzinie, że rzucasz picie (i poprosić o wsparcie, którego potrzebujesz)

Jeśli chcesz powiedzieć rodzinie, że rzucasz picie, zacznij od jednej lub dwóch osób, którym ufasz. Wybierz spokojną chwilę, kiedy nikt nie pije, i mów krótko: „Przestaję pić, to już postanowione. Przyda mi się twoja pomoc”. Potem powiedz wprost, jak mogą ci pomóc, na przykład nie proponując ci alkoholu.

Pijesz dużo albo codziennie? Zanim przestaniesz, porozmawiaj z lekarzem. Niech będzie jedną z pierwszych osób, którym powiesz o swojej decyzji. Brytyjska służba zdrowia NHS ostrzega, że nagłe odstawienie alkoholu może być bardzo niebezpieczne, jeśli twój organizm jest od niego uzależniony. Pocenie się, lęk, mdłości albo kiepski sen po odstawieniu to sygnał, żeby zasięgnąć porady lekarza. Widoczne drżenie, splątanie, omamy albo napad drgawek wymagają pilnej pomocy medycznej. Przeczytaj więcej o tym, kiedy iść do lekarza, zanim przestaniesz pić.

Dlaczego warto powiedzieć bliskim, że przestajesz pić

NHS radzi, żeby powiedzieć ludziom wokół, że przestajesz pić, bo wtedy mogą pomóc ci wytrwać w postanowieniu. Również poradnik Rethinking Drinking przygotowany przez NIAAA, amerykański rządowy instytut badań nad alkoholem, wśród kroków ku odbudowie życia bez alkoholu wymienia powiedzenie o swojej decyzji rodzinie i przyjaciołom oraz proszenie o pomoc.

Jedno amerykańskie badanie nad leczeniem śledziło losy 210 dorosłych osób uzależnionych od alkoholu. Dołączenie do ich kręgu znajomych choćby jednej osoby, która nie pije, wiązało się z szansą większą o 27%, że przez kolejny rok nie będą pić.

Komu powiedzieć najpierw, a z kim możesz poczekać

Powiedz najpierw	Mogą poczekać
Osobom, z którymi mieszkasz	Znajomi, z którymi głównie pijesz
Partnerowi albo partnerce	Współpracownicy i przełożeni
Jednej zaprzyjaźnionej osobie, która ucieszy się razem z tobą	Krewni, którzy lubią krytykować
Lekarzowi, jeśli pijesz dużo	Każdy, kto lubi plotkować

Jeśli ty i twój partner albo partnerka zwykle pijecie razem, porozmawiajcie wcześnie. Dla tej osoby wieczory też będą wyglądać inaczej.

Jeśli w domu nie jest bezpiecznie. Jeśli ktoś mógłby zareagować groźbami, kontrolowaniem albo przemocą, nie musisz tej osobie nic mówić. Jeśli dochodzi do przemocy, NHS radzi, żeby komuś o tym powiedzieć, na przykład lekarzowi albo konsultantowi telefonu zaufania dla osób doznających przemocy domowej. Jeśli grozi ci niebezpieczeństwo, zadzwoń pod lokalny numer alarmowy.

Kiedy i gdzie o tym porozmawiać

Wybierz spokojną chwilę, kiedy wszyscy są trzeźwi. Nie na imprezie, nie przy świątecznym stole i nie rano po ciężkiej nocy.
Znajdź miejsce, w którym będziecie sami. Spacer albo wspólna jazda samochodem może być łatwiejsza niż siedzenie naprzeciw siebie.
Nie musisz mówić tego osobiście. Rodzinie, która mieszka daleko, możesz o tym powiedzieć przez telefon, w wiadomości albo w liście.

Jeśli liczysz dni w Guardian Angel, odznaka za 7 albo 30 dni może być naturalnym momentem, żeby powiedzieć osobom z kolumny „Mogą poczekać”. Aplikacja jest prywatna: nikt nie widzi twoich dni, dopóki mu ich nie pokażesz. W dziale Wskazówki Zdrowienia znajdziesz też tekst Budowanie Sieci Wsparcia.

Jak powiedzieć rodzinie, że rzucasz picie: 3 gotowe wypowiedzi

Wersja krótka: dla osób, które po prostu powinny wiedzieć

„Ostatnio nie piję. Robię to dla siebie.”

Wersja dłuższa: dla osób, które mogą pomóc

„Przestaję pić, to już postanowione. Alkohol mi nie służył i chcę zobaczyć, jak wygląda życie bez niego. Bardzo mi pomożesz, jeśli nie będziesz mi proponować alkoholu.”

Wersja pełna: dla najbliższych

„Chcę ci powiedzieć coś ważnego. Picie stało się dla mnie problemem i już nie piję. Mówię ci o tym, bo ci ufam i potrzebuję cię po swojej stronie. Mogę ci powiedzieć, co by mi pomogło?”

Nie musisz tłumaczyć wszystkich szczegółów ani obiecywać, że to na zawsze. „Podchodzę do tego dzień po dniu” to szczera odpowiedź. Te same wypowiedzi sprawdzą się też przy innych nawykach, na przykład gdy rzucasz hazard.

Jak prosić o wsparcie, które naprawdę pomaga

„Daj znać, gdyby coś było trzeba” to miłe, ale mgliste. NIAAA radzi, żeby mówić konkretnie, na przykład poprosić innych, żeby nie pili przy tobie.

Wybierz dwie lub trzy prośby, od których zaczniesz budować swoją sieć wsparcia w trzeźwości:

„Proszę, nie proponuj mi alkoholu, nawet dla żartu.”
„Możemy na razie nie trzymać alkoholu w domu?” Jeśli problemem jest picie w domu, NIAAA sugeruje, żeby trzymać go tam niewiele albo wcale.
„Możesz w piątki napisać do mnie i zapytać, jak się trzymam?”
„Jeśli wydaje ci się, że coś jest ze mną nie tak, zapytaj, jak się czuję, a nie, czy piję.”

Ktoś, kto zgodzi się w ustalony dzień sprawdzać, jak się trzymasz, zostaje twoim partnerem w trzeźwości: osobą, przed którą się rozliczasz. Wpisz imię i numer tej osoby do swojego planu zapobiegania nawrotom według gotowego wzoru, żeby w trudny dzień wiedzieć, do kogo zadzwonić.

Jak reagować na naciski, żarty i „tylko jednego”

Niektórzy reagują niepokojem, niedowierzaniem, żartami albo poczuciem winy z powodu własnego picia. Daj im czas.

Słyszysz	Możesz odpowiedzieć
„Przecież nie masz problemu.”	„Może i nie. Po prostu lepiej się bez tego czuję.”
„Nie pierwszy raz to słyszę.”	„Wiem. To w porządku, jeśli potrzebujesz czasu, żeby w to uwierzyć.”
„Jeden kieliszek ci nie zaszkodzi.”	„Nie, dzięki. Nie piję.”
„Kiedyś było z tobą weselej.”	„Nadal jestem sobą. Zróbmy razem coś innego.”
„Czyli co, ja za dużo piję?”	„Tu chodzi o mnie, nie o ciebie.”

Jeśli ktoś naciska, powtarzaj to samo zdanie. Więcej gotowych odpowiedzi znajdziesz w tekście o tym, jak odmówić alkoholu.

Gdy znajomi nie wspierają twojej trzeźwości

Jeśli twoje życie towarzyskie kręci się wokół alkoholu, na początku po rzuceniu picia możesz czuć się samotnie. Nie potrzebujesz zupełnie nowej sieci wsparcia. Jak sugeruje wspomniane wyżej badanie, pomóc może nawet jedna osoba, która nie pije.

Proponuj spotkania poza knajpą: śniadanie, pieszą wycieczkę, wspólne zajęcia.
Wybierz się na mityng grupy samopomocowej, takiej jak Anonimowi Alkoholicy czy SMART Recovery, żeby poznać ludzi, którzy nie piją.
Jeśli ktoś ciągle podważa twoją decyzję, masz prawo na razie widywać się z tą osobą rzadziej.

Jeśli samotność albo przygnębienie nie mijają, porozmawiaj z lekarzem albo terapeutą.

Dla rodziny: jak wspierać zdrowienie, zamiast kontrolować

Artykuł przeglądowy w czasopiśmie wydawanym przez NIAAA opisuje CRAFT, program dla rodzin osób, które mają problem z alkoholem lub narkotykami. Zamiast wywierać presję, bliscy uczą się rozmawiać w pozytywny sposób i nagradzać wspólnie spędzany trzeźwy czas, a także przestają ułatwiać picie. W badaniach nad CRAFT członkowie rodzin zgłaszali też mniejsze nasilenie depresji, złości i lęku, niezależnie od tego, czy ich bliska osoba podjęła leczenie.

Jeśli bliska osoba pije dużo albo codziennie: zachęcaj ją do wizyty u lekarza, zanim przestanie pić, bo zespół abstynencyjny może być niebezpieczny.
Co robić: pytaj, co pomoże, mów na głos, że dostrzegasz starania bliskiej osoby, i planujcie wspólny czas bez alkoholu.
Czego nie robić: nie sprawdzaj, co ma w kieliszku, nie licz butelek i nie wypominaj przeszłości przy każdej kłótni.
Po potknięciu: zachowaj spokój. To informacja, a nie koniec.
Zadbaj o siebie: Al-Anon to wspólnota wzajemnej pomocy dla osób, na których życie wpływa picie kogoś innego. SMART Recovery Family and Friends prowadzi spotkania online i na żywo, na których można nauczyć się radzić sobie z trudnościami i lepiej się porozumiewać.

Najczęściej zadawane pytania

Jak powiedzieć rodzinie, że rzucam picie?

Zacznij od osób, z którymi mieszkasz albo którym najbardziej ufasz, w spokojnej chwili, kiedy wszyscy są trzeźwi. Powiedz to prosto, a potem poproś o jedną lub dwie konkretne rzeczy, na przykład żeby nie trzymać alkoholu w domu.

Jak powiedzieć znajomym, że nie piję?

Najpierw powiedz najbliższemu przyjacielowi albo przyjaciółce, a innym wtedy, gdy temat sam się pojawi. Wystarczy proste zdanie: „Już nie piję”. Potem zaproponuj spotkanie, które nie kręci się wokół alkoholu, żeby wiedzieli, że nadal chcesz się z nimi widywać.

Co zrobić, gdy znajomi nie wspierają mojej trzeźwości?

Daj im czas, bo niektórzy naciskają z przyzwyczajenia. Odpowiadaj krótko i powtarzaj to samo. Jeśli ktoś wciąż proponuje ci alkohol albo wyśmiewa twoją decyzję, spędzaj więcej czasu z ludźmi, którzy cię wspierają.

Jak wspierać kogoś, kto rzuca picie?

Zapytaj, co pomoże, i rób właśnie to: nie proponuj alkoholu i chwal starania, zamiast wypatrywać błędów. Jeśli ta osoba pije dużo albo codziennie, namawiaj ją, żeby przed odstawieniem alkoholu poszła do lekarza. Splątanie, omamy albo napad drgawek wymagają pilnej pomocy medycznej. Grupy takie jak Al-Anon mogą wesprzeć także ciebie.

Jeśli wolisz dzielić się postępami na własnych zasadach, Guardian Angel przechowuje twoje codzienne wpisy i odznaki za kolejne etapy prywatnie w telefonie, bez zakładania konta, dopóki nie zechcesz ich komuś pokazać. Aplikację pobierzesz za darmo.

Pomoc tu i teraz

W nagłym wypadku: jeśli grozi Ci niebezpieczeństwo lub czujesz się fizycznie bardzo źle, zadzwoń pod 112 lub 999 (pogotowie ratunkowe). Dzwoń od razu także wtedy, gdy po odstawieniu alkoholu pojawią się splątanie, halucynacje, drgawki lub silne drżenie – to może być groźne.
Jeśli masz myśli samobójcze lub jest Ci bardzo ciężko: zadzwoń do Centrum Wsparcia 800 70 2222 lub pod 116 123. Oba numery są bezpłatne i czynne całą dobę.
Gdy chcesz porozmawiać o piciu: Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia 800 199 990 (bezpłatny, codziennie w godz. 16–21) albo anonimowa i bezpłatna Poradnia Online (e-mail i czat).
Poza Polską: Find a Helpline wskaże Ci bezpłatne, poufne telefony zaufania w innych krajach.