Εθισμός στα βιντεοπαιχνίδια: σημάδια, υγιή όρια και πώς να παίζεις λιγότερο

Ο εθισμός στα βιντεοπαιχνίδια είναι αυτό που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ονομάζει διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού (gaming disorder): το παιχνίδι ξεφεύγει από τον έλεγχό σου, παραμερίζει την υπόλοιπη ζωή σου και συνεχίζεται ακόμη κι όταν προκαλεί πραγματική βλάβη. Δεν τον ορίζουν μόνο οι ώρες, και οι περισσότεροι άνθρωποι που παίζουν δεν αποκτούν ποτέ πρόβλημα. Αν ανησυχείς, μπορείς να βάλεις όρια ή να κάνεις ένα διάλειμμα.

Το παιχνίδι συνήθως είναι υγιές: πότε γίνεται διαταραχή

Τα βιντεοπαιχνίδια μπορεί να είναι διασκεδαστικά, να σε φέρνουν κοντά με άλλους και να σε χαλαρώνουν. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι, σύμφωνα με τις μελέτες, η διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού αφορά μόνο ένα μικρό ποσοστό των παικτών.

Οι εκτιμήσεις διαφέρουν. Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία παραθέτει έρευνες σε ενήλικες σύμφωνα με τις οποίες το 0,3% έως 1% των ανθρώπων ίσως πληροί τα κριτήρια. Μια ανασκόπηση 53 μελετών του 2021 υπολόγισε το ποσοστό παγκοσμίως σε περίπου 2% έως 3%, με υψηλότερα ποσοστά στους εφήβους και στα αγόρια και τους άνδρες.

Αυτό που μετράει είναι το μοτίβο: ένα Σαββατοκύριακο που χάθηκε σε ένα καινούργιο παιχνίδι δεν είναι διαταραχή. Μήνες με χαμένο ύπνο, βαθμούς ή απόδοση στη δουλειά που πέφτουν και αθετημένες υποσχέσεις ότι θα σταματήσεις αξίζουν μια πιο προσεκτική ματιά.

Τα κριτήρια του ΠΟΥ για τη διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού, με απλά λόγια

Η διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού μπήκε στην ενότητα των εθιστικών διαταραχών όταν η ICD-11, η διεθνής ταξινόμηση νόσων του ΠΟΥ, τέθηκε σε ισχύ το 2022. Έχει τρία βασικά χαρακτηριστικά:

Μειωμένος έλεγχος. Δυσκολεύεσαι να ελέγξεις πότε αρχίζεις, πόση ώρα παίζεις ή πότε σταματάς.
Το παιχνίδι έρχεται πρώτο. Παίρνει προτεραιότητα έναντι άλλων ενδιαφερόντων και καθημερινών δραστηριοτήτων.
Συνεχίζεις παρά τη βλάβη. Συνεχίζεις να παίζεις, ή παίζεις περισσότερο, ακόμη κι όταν σου δημιουργεί προβλήματα.

Για να τεθεί διάγνωση, το μοτίβο πρέπει να επηρεάζει σοβαρά τομείς όπως η οικογένεια, το σχολείο ή η δουλειά, συνήθως για τουλάχιστον 12 μήνες. Το αμερικανικό διαγνωστικό εγχειρίδιο, το DSM-5-TR, είναι πιο επιφυλακτικό: κατατάσσει τη διαταραχή διαδικτυακού παιχνιδιού στις καταστάσεις που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα.

Σημάδια εθισμού στα βιντεοπαιχνίδια: ένας αυτοέλεγχος

Το DSM-5-TR προτείνει τα παρακάτω εννέα συμπτώματα. Σκέψου τον τελευταίο χρόνο:

Σκέφτεσαι το παιχνίδι τον περισσότερο χρόνο που δεν παίζεις.
Νιώθεις λύπη, άγχος ή εκνευρισμό όταν δεν μπορείς να παίξεις.
Χρειάζεσαι όλο και περισσότερο χρόνο παιχνιδιού για να νιώσεις ικανοποίηση.
Έχεις προσπαθήσει να μειώσεις ή να σταματήσεις και δεν τα κατάφερες.
Έχεις παρατήσει χόμπι που σου άρεσαν εξαιτίας του παιχνιδιού.
Συνεχίζεις να παίζεις παρόλο που σου δημιουργεί προβλήματα.
Έχεις παραπλανήσει την οικογένειά σου ή άλλους για το πόσο παίζεις.
Παίζεις για να ξεφύγεις από άσχημα συναισθήματα, όπως ενοχές ή απελπισία.
Έχεις ρισκάρει ή χάσει μια σχέση, μια δουλειά ή μια ευκαιρία στις σπουδές σου εξαιτίας του παιχνιδιού.

Πέντε ή περισσότερα μέσα σε έναν χρόνο θα έδειχναν πιθανή διάγνωση. Αυτή η λίστα δεν μπορεί να σου βάλει διάγνωση, αλλά αν αναγνωρίζεις αρκετά από αυτά, μίλησε με έναν γιατρό ή έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Τα «αγκίστρια» του σχεδιασμού: loot boxes, battle pass και καθημερινές ανταμοιβές

Πολλά παιχνίδια είναι φτιαγμένα για να σε κάνουν να επιστρέφεις. Αν λοιπόν δυσκολεύεσαι να σταματήσεις, αυτό σημαίνει ότι ο σχεδιασμός κάνει τη δουλειά του, όχι ότι έχεις κάποια αδυναμία. Μια ανασκόπηση του 2026 για το πώς τα παιχνίδια βγάζουν χρήματα δείχνει πώς αυτά τα στοιχεία εκμεταλλεύονται τον φόβο ότι θα χάσεις κάτι, τον πόνο του να χάνεις την πρόοδό σου και τις αβέβαιες ανταμοιβές.

Μηχανισμός	Πώς σε τραβάει	Τι βοηθά
Κουτιά λαφύρων	Πληρώνεις για μια τυχαία ανταμοιβή, όπως σε κουλοχέρη	Σβήσε τις αποθηκευμένες κάρτες
Battle pass	Οι ανταμοιβές λήγουν και θέλεις να «βγάλεις τα λεφτά σου»	Μην το αγοράσεις
Καθημερινές συνδέσεις και σερί	Αν χάσεις μια μέρα, χάνεις ανταμοιβές	Κλείσε τις ειδοποιήσεις· άσε το σερί να σπάσει

Σε μια έρευνα με 7.422 παίκτες, όσοι ξόδευαν περισσότερα σε κουτιά λαφύρων είχαν συνήθως πιο σοβαρά προβλήματα με τον τζόγο. Μια ανασκόπηση του 2022 συνέδεσε τα κουτιά λαφύρων και με τη διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού. Δεν είναι σαφές τι έρχεται πρώτο. Αν τα κουτιά λαφύρων σε έχουν οδηγήσει στο στοίχημα, δες πώς να μπλοκάρεις τον τζόγο και να κάνεις αυτοαποκλεισμό.

Να μειώσεις ή να κόψεις τα βιντεοπαιχνίδια; Διάλεξε τον στόχο σου

Η μείωση μπορεί να σου ταιριάζει αν…	Ένα πλήρες διάλειμμα μπορεί να σου ταιριάζει αν…
Συνήθως μπορείς να σταματήσεις τη στιγμή που είχες σχεδιάσει	Τα όριά σου ξεφεύγουν ξανά και ξανά
Τα προβλήματα είναι ήπια μέχρι στιγμής	Ο ύπνος, η δουλειά, το σχολείο ή τα οικονομικά σου έχουν πληγεί

Τα υγιή όρια στα βιντεοπαιχνίδια είναι συγκεκριμένα και εύκολο να τα ελέγξεις. Συμπλήρωσε τα δικά σου: «Θα παίζω _, το πολύ για _, και θα έχω σταματήσει ως τις ___.» Για παράδειγμα: «τα βράδια των καθημερινών, μία ώρα, τέλος στις 10 το βράδυ» ή «μόνο τα Σαββατοκύριακα».

Προτιμάς ένα διάλειμμα; Σε μια μικρή πιλοτική μελέτη, 24 ενήλικες παίκτες δοκίμασαν μια «αποτοξίνωση» 84 ωρών από τα διαδικτυακά παιχνίδια. Ο χρόνος παιχνιδιού και τα συμπτώματά τους μειώθηκαν, και τέσσερις εβδομάδες αργότερα οι περισσότεροι από τους 9 που είχαν βγει θετικοί στον έλεγχο για διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού ήταν σαφώς καλύτερα. Επειδή δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης, είναι μόνο μια πρώτη ένδειξη.

Πώς να σταματήσεις ή να μειώσεις τα βιντεοπαιχνίδια: ένα σχέδιο 30 ημερών

Πριν από την πρώτη μέρα, γράψε τον στόχο σου και πες τον σε κάποιον που εμπιστεύεσαι. Μετά σημείωνε κάθε μέρα σε ένα ημερολόγιο: τήρησες τον στόχο ή όχι.

Στο Guardian Angel, τα Βιντεοπαιχνίδια είναι μία από τις έτοιμες συνήθειες, και εσύ αποφασίζεις τι σημαίνει Καλή μέρα: καθόλου παιχνίδι ή παιχνίδι μέσα στο όριό σου.

Εβδομάδα 1: βάλε εμπόδια

Κλείσε τις ειδοποιήσεις των παιχνιδιών και σβήσε τις αποθηκευμένες κάρτες πληρωμής.
Βγάλε την κονσόλα ή τον υπολογιστή που παίζεις από την κρεβατοκάμαρά σου.
Βάλε ξυπνητήρι για την ώρα που θα σταματήσεις.
Κάνεις διάλειμμα; Απεγκατάστησε τα παιχνίδια ή ζήτα από κάποιον να σου κρατήσει το χειριστήριο.

Πολλές από αυτές τις κινήσεις βοηθούν και όταν θέλεις να κόψεις το ατελείωτο σκρολάρισμα.

Εβδομάδα 2: γέμισε το κενό

Το παιχνίδι καλύπτει πραγματικές ανάγκες: πρόκληση, επαφή με άλλους και διαφυγή. Σχεδίασε μια εναλλακτική για την καθεμία: ένα άθλημα, ένα τηλεφώνημα με τους φίλους σου από το παιχνίδι και μια βόλτα όταν ανεβαίνει το άγχος.

Εβδομάδα 3: άντεξε την άχρωμη φάση

Τα άλλα πράγματα μπορεί να σου φαίνονται βαρετά και μπορεί να νιώθεις εκνευρισμό, άγχος ή πεσμένη διάθεση, μερικές φορές από την πρώτη κιόλας μέρα. Δες γιατί η ζωή μπορεί να μοιάζει άχρωμη αφού κόψεις μια συνήθεια.

Προστάτεψε τον ύπνο σου και μη σταματάς να κινείσαι. Αν η πεσμένη διάθεση ή η απελπισία δεν υποχωρούν, μην περιμένεις την 4η εβδομάδα: μίλησε με έναν γιατρό.

Εβδομάδα 4: κάνε απολογισμό και προσάρμοσε

Αν τήρησες το όριό σου τις περισσότερες μέρες, συνέχισε. Αν τα όρια ξέφευγαν ξανά και ξανά, δοκίμασε ένα πλήρες διάλειμμα.

Αν δεν πετυχαίνει κανένας από τους δύο στόχους, έμαθες κάτι χρήσιμο, και είναι καλή στιγμή να μιλήσεις με έναν γιατρό ή έναν θεραπευτή. Μια ανασκόπηση 21 ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών του 2025 βρήκε ότι θεραπείες όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) μείωσαν τα συμπτώματα και τον χρόνο παιχνιδιού και ανακούφισαν την κατάθλιψη και το άγχος, αν και οι μελέτες διέφεραν πολύ μεταξύ τους.

Βοήθεια για γονείς: πώς να μιλήσεις με το παιδί σου για τα βιντεοπαιχνίδια

Ξεκίνα με περιέργεια, όχι παίρνοντας την κονσόλα. Ρώτα: «Τι σου αρέσει περισσότερο σε αυτό το παιχνίδι;» Άκου τι του δίνει: φίλους, τη χαρά της νίκης ή ένα διάλειμμα από το άγχος.

Μετά φτιάξτε μαζί τους κανόνες. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) προτείνει:

Ένα οικογενειακό πλάνο για τις οθόνες, ώστε το παιχνίδι να μην παίρνει τη θέση του διαβάσματος, της άσκησης ή του ύπνου.
Παιχνίδι σε κοινόχρηστους χώρους του σπιτιού, όπου γίνεται.
Να παίζετε πού και πού μαζί, για να βλέπεις τι κάνει.

Ενεργοποίησε την έγκριση αγορών στις ρυθμίσεις της κονσόλας και του καταστήματος εφαρμογών. Στα προειδοποιητικά σημάδια που αναφέρει η AAP είναι η λύπη ή ο εκνευρισμός όταν του στερείς το παιχνίδι, η αδυναμία να μειώσει τον χρόνο που παίζει και τα ψέματα για το πόσο παίζει. Αν το παιχνίδι διαταράσσει την καθημερινότητα και το παιδί σου αντιστέκεται στη μείωση, επικοινώνησε με τον παιδίατρό του.

Συχνές ερωτήσεις

Υπάρχει πραγματικά εθισμός στα βιντεοπαιχνίδια;

Ναι. Ο ΠΟΥ περιλαμβάνει τη διαταραχή ηλεκτρονικού παιχνιδιού στην ICD-11. Τη χαρακτηρίζουν η απώλεια ελέγχου, η προτεραιότητα στο παιχνίδι και η συνέχιση παρά τη βλάβη, συνήθως για τουλάχιστον 12 μήνες. Αφορά μόνο ένα μικρό ποσοστό των παικτών.

Πόσες ώρες παιχνιδιού την ημέρα είναι πολλές;

Δεν υπάρχει επίσημος αριθμός. Τα κριτήρια του ΠΟΥ εστιάζουν στον έλεγχο και στη βλάβη, όχι στον χρόνο. Καλύτερο κριτήριο είναι αν το παιχνίδι παίρνει τη θέση του ύπνου, του σχολείου ή της δουλειάς, της άσκησης και των ανθρώπων γύρω σου.

Μπορούν και οι ενήλικες να εθιστούν στα βιντεοπαιχνίδια;

Ναι. Τα κριτήρια του ΠΟΥ δεν εξαρτώνται από την ηλικία. Τα ποσοστά είναι υψηλότερα στους εφήβους, αλλά και οι ενήλικες μπορεί να χάσουν ύπνο, δουλειά, χρήματα και σχέσεις εξαιτίας του παιχνιδιού.

Είναι τζόγος τα κουτιά λαφύρων (loot boxes);

Έχουν το βασικό χαρακτηριστικό του τζόγου: πληρώνεις αληθινά χρήματα για μια τυχαία ανταμοιβή. Οι έρευνες συνδέουν τα μεγάλα έξοδα σε κουτιά λαφύρων με τον προβληματικό τζόγο, αν και δεν είναι σαφές τι έρχεται πρώτο. Αν αγοράζεις ξανά και ξανά για να κυνηγήσεις ένα σπάνιο αντικείμενο, αυτό είναι προειδοποιητικό σημάδι εθισμού στα κουτιά λαφύρων.

Αν θέλεις έναν ιδιωτικό τρόπο να καταγράφεις τις μέρες χωρίς βιντεοπαιχνίδια ή τις μέρες που έμεινες στο όριό σου, το Guardian Angel σου δίνει μια απλή καθημερινή καταγραφή. Η λήψη είναι δωρεάν και το ημερολόγιό σου μένει στο κινητό σου.

Ζήτα βοήθεια τώρα

Αν κινδυνεύεις ή δεν νιώθεις καλά σωματικά: κάλεσε το 112 (Ελλάδα και Κύπρος) ή το 166 για ασθενοφόρο (Ελλάδα).
Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας ή νιώθεις ότι δεν αντέχεις άλλο: στην Ελλάδα, Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, 1018 (όλο το 24ωρο, αστική χρέωση), ή Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, 10306 (δωρεάν, όλο το 24ωρο). Στην Κύπρο: Cyprus Samaritans, 8000 7773 (δωρεάν, καθημερινά 16:00–24:00).
Αν οι οθόνες επηρεάζουν τον ύπνο, τη διάθεση ή τις σχέσεις σου: ένα καλό πρώτο βήμα είναι ο γιατρός σου. Για παιδιά, εφήβους και γονείς: η Help-line του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, 210 6007686 (Ελλάδα), και ο ΠΕΡΣΕΑΣ, 1456 (Κύπρος, έως 22 ετών, δωρεάν).
Σε άλλη χώρα; Στο Find a Helpline θα βρεις δωρεάν, εμπιστευτικές γραμμές στήριξης για κάθε χώρα.